QUA CẦU NGẢ NÓN…

Cầu Cần Thơ. Ảnh Hồ Trung Thành

Buổi sáng chị lại ra con đường mới phóng phía sau nhà. Đứng ở đây có thể thấy rõ con lộ chạy dài ra hướng cầu Cần Thơ. Mấy ngày nay trong xóm, trong phường chỗ nào cũng râm ran chuyện cầu Cần Thơ đã được hợp long, trước thời hạn cả tháng. Quả là chuyện đáng mừng. Nhưng đọc báo chị cũng biết con đường dẫn lên cầu còn bề bộn lắm, hạn định thông cầu không biết có đúng kỳ như niềm mong mỏi của người dân đồng bằng không? Thằng em chồng bên Vĩnh Long mới hôm rồi chạy qua đây hồ hởi:

- Mấy cây cầu dẫn bên em gần xong cả rồi! Sao bên này “chậm như rùa vậy”?

- Chú hỏi tôi tôi biết hỏi ai? Tôi có phải nhà thầu thi công đâu. Dân vùng này đa số chỉ đi nhổ cỏ mướn, ngày 30.000 đồng thôi.

Thằng nhỏ còn nói ra vẻ như người lớn:

- Phải chi anh Thanh còn sống, bây giờ đã được thấy thành quả rồi!

Tim chị như hụt một nhịp đập. Mấy năm rồi mà sao vẫn đau nhói. Thằng nhỏ thiệt kỳ! Đang vui sao cứ nhắc chuyện buồn. May mà con bé Như không có đó. Chứ không thế nào nó cũng khóc rồi cự nự cậu út nó rum trời cho coi. Mới mười tuổi hơn mà nó như già trước tuổi, khôn lanh, nhạy bén đến nổi chị còn thấy sợ. Mỗi lần ra đây, nhìn hút theo con đường chạy ra ngoài xa kia người mẹ trong chị lại xót xa nhớ từng câu nói của con:

- Sao mình phải về quê ngoại vậy mẹ? Bên kia người ta lên nhà lầu hết rồi.

- Sao mình giỗ ba bên này chứ không phải bên nhà nội? Sao chú ba, cô tư, chú Út mỗi lần đến nhà mình lại khóc? Mấy người đó nhớ ba hả mẹ?

Mỗi lần nghe con hỏi, mỗi lần nhìn vào đôi mắt long lanh, trong sáng của con chị lại nhớ anh tha thiết. Trời, sao mà đôi mắt con bé giống ba nó đến vậy! Dường như biết trước mình sẽ đi xa, anh đã để lại cho chị, người vợ trẻ cái phiên bản này đây. Để mỗi lần nhìn vào đôi mắt con gái, chị vừa ngậm ngùi xa xót lại vừa có chút ấm áp của tình yêu nồng thắm còn đọng lại.

Như bây giờ vậy, chị đi lần đến cây cầu bắc qua rạch Cái Răng sắp sửa hoàn thành, hình dung ra con đường dẫn lên cầu lớn lòng lâng lâng. Chị biết, phía dưới kia còn một cây cầu y như thế vẫn đang thi công. Mấy tháng qua, cây cầu xi măng nhỏ bắc vào ngôi đình xưa của vùng này đã được dở ra, nâng lên cao vút cho những xà lan chở vật tư, chở sắt thép đi ngang qua. Giờ cầu đã được thả về vị trí cũ, có nghĩa là cây cầu bắc ngang qua con rạch phía trong cũng sắp xong rồi. Gió sáng thổi mát rượi, trong trí chị, hình ảnh những con đường từ khắp nơi trong vùng châu thổ như những mạch máu hồng hào, tươi rói cùng chảy về cây cầu lớn vừa được hợp long trên dòng sông Hậu phù sa màu mỡ, nước chảy cuồn cuộn thật hoành tráng, lớn lao biết chừng nào. Giống như những con sông lớn, sông bé, những kinh rạch chằng chịt của vùng đất mênh mông đã một thời là mạch sống còn của những lưu dân đi mở cõi, những con đường đang thi công hướng về tâm điểm cầu Cần Thơ hôm nay chính là huyết mạch của cuộc sống bừng bừng cuộn chảy trên đất “Chín Rồng” đó thôi. Huống hồ…trong lớp lớp phù sa mỗi năm theo mùa nước nổi tràn về dòng sông Hậu này còn thấm cả máu của những người xây cầu! Ừ, sao mà chị cứ nhớ làm gì, nỗi đau thắt gan thắt ruột ấy. Mọi thứ chẳng phải đã trôi qua như nước chảy dưới chân cầu rồi sao? Dù gì chị cũng đứng vững, đã nuôi nấng con cái đàng hoàng. Trong chị mọi thứ vẫn như mới hôm qua. Cái hôm buổi sáng anh cười thật tươi, hôn phớt trên má vợ rồi đi làm như mọi ngày, rồi đi mãi không về. Nhưng có lúc, chị cũng nhận ra chuyện ấy dường như đã lùi xa mịt mù. Điều đó cũng không lấy gì làm lạ phải không?

Đứng trên con lộ mở về phía chân cầu bên này, chị lại nhớ về xóm cũ, về căn nhà một thời đã là tổ ấm của gia đình chị. Anh sống khôn thác thiêng chắc sẽ hiểu hết nỗi lòng của chị, hiểu vì sao chị đem con về quê ngoại và cũng sẽ hiểu cả tâm sự của chị mỗi lần về lại quê chồng mà.

xXx

Vừa về đến đầu xóm, chị hai Ngà đang ngồi trước cửa nhà đã kêu í ới:

- Mới về hả em? Con Như đâu, không dắt về à?

- Dạ, em về thăm bà nội một lát. Nghe thằng Út nói bà bị cảm.

Người phụ nữ cùng xóm xởi lởi:

- Ôi, bệnh già mà. Trái gió trở trời là rêm mình rêm mẩy vậy thôi.

Rồi chị huyên thuyên kể cho cô bạn láng giềng đủ thứ chuyện nơi này, cứ như cô ta đã rời xa xóm cũ hàng chục năm rồi vậy. Nào là bà Bảy xe lôi tuy ông Bảy không còn chạy xe lôi được nữa nhưng nhờ mấy trăm triệu đền bù cho thằng con trai đã lên nhà lầu. Nào là con nhỏ Huệ bán chuối nưóng trong xóm đã lấy chồng khác, thằng chồng mới như “Chuột sa hủ nếp” bởi con vợ trong sổ tiết kiệm có sẵn mấy trăm triệu. Còn bà Ba Thời, có hai thằng con trai bị nạn giờ khá giả lắm nhưng tối ngày rầu rỉ, khóc đến mờ mắt bởi đứa con dâu lớn tập tụi theo đám bạn chưng diện mốt miết đi đàn đúm tối ngày sáng đêm ở đâu đó, bỏ mặc nhỏ cháu nội sáu bảy tuổi cho bà lo. May mà thằng em khi bị tai nạn còn chưa có vợ. Còn nữa, gia đình ông Năm Sĩ sau khi thằng con trai lớn bị nạn đã bỏ xứ lên Sài Gòn mở quán cơm, quán nước gì rồi…

Dứt được mấy câu chuyện miên man của chị Hai Ngà quả là hết hơi. Chị nhớ mỗi lần về lại xóm cũ, những câu chuyện cứ bủa vây, siết chặt khiến chị muốn ngộp thở. Những con người, những cái tên một thời quen thuộc với chị biết mấy giờ sao trở nên lạ lẫm ngỡ ngàng bởi những thay đổi đột ngột, những quay ngoắt dữ dội của họ. Tai nạn ụp xuống, cả một xóm nghèo tan đàn sẩy nghé, tang thương trùm phủ. Tiếng kêu khóc, rên rỉ bởi cảnh ngộ đau lòng khiến nhà nhà như thu mình lại, gắn kết vào nhau thành một khối với cùng một tấm lòng. Cái xóm xiêu vẹo, ngả nghiêng dọc bờ sông này đã cố gắng đứng vững, cố gắng sống còn sau mấy ngày kinh hoàng, thảm khốc. Riêng chị, lao đao trước cái chết của chồng đã không đủ can đảm ở lại đây. Chị thấy mình như một kẻ hèn nhát, giáo gẫy gươm tàn trên trận mạc khi đưa đứa con gái nhỏ tìm về mái nhà bình yên của mẹ, núp bóng từ đó đến nay, lúc nào cũng tự nhũ: “không được nhớ, không được nhìn lại! Phải quên hết, cắn răng lại mà quên để tiếp tục sống”.

Vậy mà, mỗi lần về thăm chị không sao khỏi choáng váng, chóng mặt. Cái xóm nhà lá, nhà cây xơ xác, liêu xiêu giờ đã mất tăm. Thay vào đó là dãy nhà mới cất, không đồng bộ, mỗi nhà mỗi kiểu nhưng nhà nào cũng khang trang, bề thế. Giá không phải người từng ở xóm này có khi chị còn tưởng mình đi lạc nữa đó. Thiệt là mừng thì có mừng nhưng dù sao cũng nghe như có gì đó vướng víu trong lòng. Bởi không chỉ có bọn trẻ mới lớn đua đòi, bài bạc, đá gà, ngồi quán suốt ngày mà người lớn xóm này cũng sống khác lắm. Những người lao động chân chất ngày nào đâu vắng cả rồi? Cái xóm trước đây từng cung cấp thợ hồ, thợ sơn, thợ xây cho thành phố, cái xóm có những nhà nông cần cù, chắt chiu trồng rau, làm vườn trên từng mảnh đất nhỏ giờ còn được gì?

Bà má chồng nằm trên giường bệnh thấy con dâu về gắng gượng ngồi dậy:

- Cái thằng Út chỉ tài lanh. Già cả rồi nay đau mai ốm vậy thôi chứ có gì nặng đâu. Con về làm gì. Bỏ con bỏ cái cho ai?

- Dạ không sao. Con Như học bán trú trong trường má à. Chiều mới phải rước về.

Chị nhìn bà má chồng, nhớ lại những giận hờn, trách móc của bà khi chị ngỏ ý đưa con về quê ngoại.

- Chồng mới chết mà cô đành lòng bỏ nhà bỏ cửa ra đi sao? Có muốn gì cũng chờ xả tang chồng đã chứ! Xóm này bộ chỉ mình cô mất chồng à?

May làm sao mấy đứa em chồng đã ủng hộ chị. Có lẽ chúng hiểu nỗi đau, nỗi hoãng loạn trong lòng chị. Cũng có thể vì bé Như nữa. Nó còn nhỏ quá, rời xa chốn này nó sẽ không bị ám ảnh về sau. Giờ lâu ngày có vẻ bà má chồng đã nguôi ngoai rồi. Có lần bà nắm tay chị, ngọt ngào:

- Có khi con đem con về quê lại là điều hay. Xóm này tụi nhỏ nhiều đứa bỏ học chơi bời hư hỏng lắm rồi. Tại cha mẹ anh chị chúng rủng rỉnh tiền bạc mà không nên thân mới vậy.

Ừ, hoá ra đồng tiền có sức mạnh hũy hoại đến vậy sao? Trước đây xóm nhỏ nghèo khổ, ai cũng lo kiếm ăn đầu tắt mặt tối. Tai nạn ụp xuống nào ai muốn. Giờ nhà cửa khang trang rồi sao nhiều người sa đà lạc lối quá. Hay mọi người tưởng tiền ăn hoài không hết bởi trước giờ họ có nhiều tiền vậy đâu!

Mỗi lần về đây, nhìn những biến động quay cuồng của cái xóm nghèo ngày nào chị cứ băn khoăn, ray rứt trong lòng. Cứ nghĩ, nếu thảm hoạ không xảy ra thì sao? Chắc mọi người vẫn cần cù lao động, vẫn đổ mồ hôi sôi nước mắt nhọc nhằn kiếm sống. Vậy cuộc sống khấm khá của họ giờ đây chẳng tốt hơn sao? Cớ gì chị phải nhọc tâm. Dù sao, mọi người vẫn vui mùng khi thấy chị. Những cô bác chị em vẫn vồn vả níu kéo chị vào nhà đấy thôi. Uống một ngụm nước, nghe bao nhiêu là chuyện chỗ này chỗ khác, vui buồn cứ lẫn lộn, đầu óc cứ ong ong u u thế nào. Bởi chị nghiệm ra niềm vui của những bạn chung xóm ngày nào hầu như chỉ là chuyện sắm sửa đồ đạc, áo quần, vui chơi thoả sức. Hoạ hoằn mới có người khoe gửi tiết kiệm lấy lời lo cho con ăn học… Ít thấy ai suy tính chuyện làm ăn, lao động cho căn cơ, ổn định.

Có phải vì vậy mà lần nào về lại quê chồng chị cũng cảm thấy mệt mỏi, rã rời. Dường như mấy nhịp cầu sập năm đó đã làm sập luôn cuộc sống bình dị mộc mạc của cái xóm nghèo này dù không phải tất cả đều bị mất mát. Mai này cầu lớn thông rồi, chẳng biết những người bên ấy có tìm được vận hội mới nào không hay cứ sống “thả nổi” cho đến khi tiền bạc bay hết trong những vui chơi hưởng thụ không cần biết tới ngày mai?

xXx

Buổi trưa vừa đi làm về, bà má đã đón chị ở cái cổng tre ngoài ngõ thông báo tin sốt dẽo:

- Thằng Lợi con bà Hai Lựu mới bị công an bắt hồi sáng?

- Sao vậy? Thằng nhỏ hiền lành lắm mà!

- Vậy mới nói. Tại thằng Út nhà mầy đó. Tự nhiên xúi thằng nhỏ qua bên đó coi đá gà.

- Coi đá gà hay cá độ đá gà?

- Không. Hôm nay giỗ bà Hai, thằng nhỏ nghèo quá chưa biết lấy gì cúng thì nghe thằng Út nói là “Gà xác” bên đó bán rẻ lắm. Thằng Lợi mới qua chỗ đá gà chờ tụi nó đá xong mua con gà xác về làm giỗ. Ai dè mới đứng xớ rớ bị công an ụp tới, bắt luôn.

- Tội nghiệp quá! Mà sao má lại cười?

Bà già vẫn cười ngất:

- Nó về rồi. Con vợ nó quýnh quá chạy đến nhà ông thầy cũ thời trung học. Nghe nói ông thầy thương cho hoàn cảnh của nó nhờ mấy thằng học trò làm công an bảo lãnh nó ra đó. Hú hồn thằng nhỏ!

Quả là chuyện bi hài! Nghe mà cười chảy nước mắt. Cũng chẳng trách được thằng em chồng. Nó chỉ muốn giúp thằng bạn học cũ thôi mà. Thằng Lợi lại càng tội nghiệp! Xưa giờ nó là đứa con hiếu thảo lắm. Chỉ tại số nghèo không ngóc đầu lên được. Con vợ lúc trước đi nhổ cỏ cho nhà thầu Trung Quốc làm cầu ngày cũng được ba chục ngàn đủ tiền gạo, thằng chồng làm mộc đang lúc ế ẩm nên nhà lúc nào cũng túng bấn.

Từ chuyện thằng Lợi chị lại nghĩ về cái xóm bên kia sông Hậu. Ý là có cái bắc Cần Thơ mà thằng nhỏ còn liều mạng sang đó, sau này đường đi thông thống rồi cái xóm nhỏ ấy không biết có đổi thay phát triển gì không? Khi đi lên cầu có thể nào họ quên bao người thân đã hoà trộn máu thịt vào mảnh đất dưới chân cầu này! Chẳng lẽ nỗi đớn đau mất mát không làm người ta sống tốt đẹp được sao?

xXx

Chị lại thấy mình ra đứng ngó mông về phía con đường tráng nhựa đang làm dang dỡ dưới chân cầu. Nhìn hút tầm mắt cũng chỉ thấy con đường chạy về phía xa chứ nào thấy cầu kì gì nhưng chị vẫn hình dung cây cầu rõ mồn một. Đã là những ngày giáp Tết. Chẳng mấy tháng nữa thôi người dân đồng bằng sẽ vui sướng được đứng trên cây cầu lớn nhất vùng châu thổ để nhìn xuống quê nhà. Hạnh phúc thay khi trong khoảng trăm năm của cuộc đời, hạnh vận của cư dân xứ này đã đến những hai lần với hai cây cầu đẹp đẽ tráng lệ như những giấc mơ hoa, như những chuyện cổ tích giữa đời thường.

Cầu Cần Thơ. Ảnh HTT

Đứng trên con đường vỗng cao, nhìn về phía thành phố rồi nhìn xuống mái đình cong vút rêu phong và những căn nhà lúp xúp chạy dài theo con rạch vào Cái Chanh, Cái Muồng, lòng chị dậy lên bao nỗi cảm hoài. Chị nghĩ đến người chồng yêu dấu đã mất, nghĩ đến ngày mình dắt tay con lên cầu Cần Thơ, hoà vào dòng người cuồn cuộn kéo về từ khắp nơi, nao nức, vui mừng, nghĩ đến những vận hội mới mở ra cho người dân cần cù, lam lũ của vùng đất này…Ừ, mình có cầm lòng để cười vui được không đây? Trước mắt chị, cây cầu lớn lao đẹp đẽ hình những chữ A chỉa thẳng lên trời, vươn mình trong nắng ấm phương Nam vẫn lấp loáng, rưng rưng…

10-2009

                                               

N h à  c ũ

.

                                                                  

          Nhà vừa bán xong, lòng bỗng nghe chống chếnh, hụt hẫng thế nào. Biết là thế chẳng đặng đừng mà sao vẫn ray rứt, bâng khuâng. Ừ, dù gì cũng là nơi mình sinh ra, khôn lớn. Nói một cách văn vẻ, đó là “thánh địa của tuổi thơ” có phải? Không chỉ của riêng mình mà còn của bao nhóc tỳ khác, nay đã thành ông già bà cả hết rồi! Sự khắc nghiệt của thời gian đó mà!

          Thằng em cứ than thở. Ở nhà này hoài coi như không bao giờ tôi có được nhà! Nhà thờ là của chung mà. Ừ thì mày cứ ở muôn năm cũng được, ai nói gì đâu. Sao được! Còn đời con, đời cháu mình nữa chi. Mình không tranh chấp chứ tụi nhỏ biết được vậy không. Rồi kéo nhau ra toà, kiện tụng, mệt lắm. Ừ, thì thôi bán thì bán!

          Khách mua nhà là hai vợ chồng trẻ măng, cô vợ có thai đứa con đầu lòng bụng chửa vượt mặt  rất dễ thương, cứ nói đi nói lại: “Tụi con thích chỗ này nên mua ở thôi, không buôn bán gì đâu”. Ừ, hiếm khi gặp lớp trẻ lại hoài cổ như vậy. Bởi căn nhà này chỉ là một căn phố xưa, nằm trong dãy phố cất từ trước những năm 45 kia. Còn nhớ ngày trước, đi đâu về cứ kêu xe lôi “Cho tôi về phố 18 căn”, vậy là xe nào cũng biết, chở tới trúng phóc, chẳng cần nói thêm đường sá gì nữa. Có lẽ vì vậy mà ngày trước khi được động viên mua nhà trả góp ở khu công chức má tôi vẫn nhất định ở lại nhà mướn chứ không đi đâu hết. Mãi đến sau 30 tháng Tư, chủ nhà đã vượt biên cả, má tôi vẫn tiếp tục đóng tiền thuê nhà cho nhà nước cho tới khi tất cả dãy phố xưa này được hoá giá, rẻ đến mức gần như cho không vì thời gian quá lâu, nhà nào cũng rệu rả cả rồi. Nhưng dẩu sao cái chỗ này, con đường này vẫn là đường lớn, xưa giờ chưa hề thay đổi tên đường. Điều đó chẳng thú vị sao?

                                                       ***

          Ở cuối con đường nhà tôi là một ngã ba, có tên “Ngã ba cầu Xéo”.Cái xóm Cầu Xéo đã thành một địa điểm quen thuộc của mọi người trong TP. Những ngày má mới mất, tôi vẫn thường đến đây, nhìn hàng sao cổ thụ hai bên đường còn sót lại mấy cây, cành lá sum suê mà nhớ những buổi chiều của tuổi thơ nào xa lắc, má hay dẫn tôi đến chỗ này ngắm những bông sao (thực ra là trái sao) quay tít trong gió như những chong chóng nhỏ bay lượn trong không gian rồi lượm cả bọc đem về nhà. Và con bé ngày đó cứ thích thú quăng lên cao từng bông sao, từng bông sao quay tít trong niềm vui vỡ oà của tuổi thần tiên “Nằm ngủ mơ thấy tiên” ấy. Bây giờ sao ít thấy những bà mẹ dẫn con đến để lượm bông sao thả chong chóng bay lên trời cao dù trong thành phố này đây đó vẫn còn nhiều gốc sao cổ thụ từng một thời rủ bóng xuống tuổi nhỏ đầy thú vị của những đứa trẻ con năm xưa. Riêng tôi, lớn lên tôi đã cố đi tìm hiểu về cái xóm Cầu Xéo, về cái ngã ba Cầu Xéo của mình. Bởi từ đầu đến cuối con đường, chỉ có con sông Hậu chảy qua chứ làm gì có cây cầu bắc qua sông, qua rạch nào! Cuối cùng, những người già cố cựu đã cho tôi biết cây cầu Xéo kia chỉ là một cây cầu bắc từ bờ sông ra đến những tàu hàng lớn từ Campuchia sang. Tàu ngày xưa chạy bằng củi than nên cầu được bắc để phu bốc vác ôm củi đốt xuống cho tàu ngay bến sông này. Vì cầu được bắc xéo hình cùi chỏ nên dân gọi quen là “Cầu Xéo”. Cây cầu mang ý nghĩa kinh tế đã mất tăm mà cái tên vẫn còn ở lại, sống mãi đến ngày nay. Và lớp trẻ chúng tôi lớn lên, mở miệng ra là nói mình ở “Xóm Cầu Xéo”tuy chưa hề thấy cây cầu mà vẫn in hoài dấu vết xưa vào kí ức, vào cuộc sống của mình. Vậy nên, căn phố xưa, căn nhà cũ bán đi rồi mà trong tôi vẫn mênh mang nỗi nhớ, vẫn đầy ắp kỉ niệm. Và những hồi ức về ngôi nhà mình sinh ra, về những con người nơi đó như một lỗ mội trong lòng đất để nước từ đó cứ tuôn trào, tuôn trào …

                                                       ***

          - Sáu giờ rưởi rồi! Dậy mau! dậy mau! Không trễ giờ học bây giờ.

          Cái điệp khúc này ngày nào má tôi cũng cất lên vào mỗi sáng. Vậy mà mấy đứa chúng tôi vẫn tiếp tục ngáy khò khò, ít nhất là đến mười lăm phút sau. Bởi đứa nào cũng biết tỏng là khi má la vậy là mới có sáu giờ thôi. Lúc nào má tôi cũng “trừ hao” vậy mà! Tội gì không “nướng” thêm chút nữa. Chỉ cần mười phút đánh răng, rửa mặt, thay đồ, chải qua quýt cái đầu là ôm cặp chạy đi được rồi. Tội nghiệp cho chị người làm, sáng nào cũng nấu nồi cơm tấm mỡ hành nóng hổi, làm sẵn chén nước mắm tỏi ớt ngon lành mà mấy khi có đứa ngồi lại ăn trước khi đi học đâu. Bửa ăn sáng cứ để ăn trưa vẫn là chuyện thường ngày ở nhà này dù đứa nào vào lớp cũng đói meo bởi mấy món quà vặt trước cổng trường như khúc bánh mì, ly đá nhận chế si rô có thấm vào đâu.

          Ba tôi mất sớm, má tôi một mình nuôi ba đứa con và gánh vác cả hai bên gia đình từ mấy đứa cháu ruột đến cháu chồng. Có đứa từ miệt vườn ra đi học chữ, có người học nghề, có người chỉ giúp việc nhà vì không làm gì được ở quê. Nhà lúc nào cũng trên chục người vậy mà với đồng lương giáo viên má tôi vẫn cưu mang tất cả. Đến bây giờ nhớ lại quả tôi cũng không biết làm sao cả nhà có thể sống tươm tất như vậy! Nhỏ cháu tôi vẫn nhắc:

-Bà ngoại thiệt giỏi! Hè nào cũng đưa bọn mình đi Vũng Tàu đổi gió, tắm biển. Không biết lương ngoại bao nhiêu. Mà hồi đó có ai dạy thêm làm thêm gì đâu! 

Nhỏ cháu chỉ nhỏ hơn tôi bốn tuổi ấy sau này bôn ba lận đận ở Sài Gòn nên

 những ngày sống dưới mái nhà này vẫn là những ngày đẹp nhất, vui vẻ nhất của nó. Má tôi đã xuống tận Rạch Giá đón nó về nuôi lúc mới hai tuổi để ba má nó yên lòng đi kháng chiến. Nghe má tôi kể lại thì lúc đó nó xác xơ như con mèo ướt, cứ khóc ngằn ngặt và hay bị động kinh bởi bị nhiễm trùng cuống rún. Phải thuốc men dữ lắm nó mới khoẻ được.

          Lớn lên đi học trên TP rồi trở về nhà, căn nhà trong mắt tôi chợt nhỏ lại và tôi lại ngạc nhiên không hiểu sao với từng ấy diện tích lại chứa đông người đến vậy mà chúng tôi vẫn thấy căn nhà của mình thênh thang, đủ chỗ cho chúng tôi ăn ngủ, chơi đùa thoả thích. Có lẽ do tuổi nhỏ hồn nhiên quá chăng? Chỉ biết ngóc ngách nào trong nhà cũng ăm ắp kỷ niệm tuổi thơ. Nhắm mắt lại là mọi thứ sẽ hiện ra, tươi rói, lấp lánh như mới hôm qua.

          Này nhé, thân thiết nhất chính là gian nhà sau, nơi có vạt giường khá rộng của chị Bảy, cháu ruột của ba tôi qua giúp việc nhà. Tối nào bọn tôi cũng họp lại kể cho nhau mọi chuyện trong ngày. Mới thấy thế giới trẻ thơ sao mà đầy ắp thú vị. Đứa bị cô phạt đứng chào cờ trên bảng, đứa hí hửng vì điểm tốt, đứa hít hà ổ bánh mì cá mòi của bà Ba ngoài cổng trường bửa nay quá ngon, buổi trưa nay mới bắt được con miễng kiếng đẹp tuyệt cú mèo trên giàn bông bụp… Hấp dẫn nhất vẫn là câu chuyện của thằng em cô cậu cùng tuổi tôi. Hôm thì nó đi bẻ trứng cá bị chủ nhà xách cây rượt bắt, hôm thì nó lội qua cồn đào ấu, bắt dế.. Vốn dân miệt vườn, mới hơn mười tuổi thằng em tôi đã rành rẻ mọi trò chơi, từ tán u, câu cá, đổ dế, bắn chim đến hái trái vườn người. Mỗi câu chuyện là mỗi chiến công trong ngày của nó đôi khi được cường điệu hoá khiến lũ trẻ trong nhà há hốc mồm mê mẫn tâm thần. Nhớ lại thì gian nhà khách, nơi má tôi hay ngồi đọc báo, xem sách hoặc làm việc bên chiếc bàn Bureau có vẻ xa cách với chúng tôi hơn bởi ít có đứa nào muốn léo hánh ra nhà trước, đứa nào cũng sợ bị má tôi kêu lại hỏi chuyện học hành.

          Lớn lên một chút, bọn tôi thích quay quần buổi trưa trên bộ ván gõ ở nhà bếp, nơi các bà các chị thường ngồi bắt mâm nấu nướng ngày giỗ, Tết. Sở dĩ phải chui rúc xuống đây vì nhà tôi tuy không rộng bề ngang nhưng lại sâu đến mấy chục thước, người lớn ít khi tìm xuống. Ấn tượng nhất vẫn là những buổi cầu cơ, đánh bài. Đứa nào cũng lấm la lấm lét, vừa sợ người lớn bắt gặp, vừa sợ ma về thiệt theo bàn tay run run trên tấm gỗ hình trái tim mà thằng em quậy phá kiếm đâu từ nghĩa trang về (theo lời nó nói). Có khi chỉ tiếng dép lẹp xẹp của ai đó ở nhà trên cũng khiến cả bọn giật nẩy mình, mặt mày xanh lét. Những giây phút ấy, làm sao quên!

          Vui nhất vẫn là mấy ngày Tết, khi gia đình cô chị họ bồng bế về ăn Tết. Chị này là cháu ruột của má tôi, do cậu tôi mất sớm, mợ quá nghèo nên má tôi nuôi suốt từ nhỏ đến lớn, dựng vợ gả chồng đàng hoàng. Hai vợ chồng ở đâu miệt Xuân Lộc, năm nào Tết cũng dẫn ba đứa con về chơi. Thôi thì nhà chật ních từ trong ra ngoài, ầm ỉ cũng từ ngoài vào trong. Năm sáu đứa nhỏ chia phe lắc bầu cua cá cọp hoặc chơi bài cào. Người lớn thì kéo phé, kéo Xì dách, sát phạt tưng bừng không ai nể ai. Mấy đứa nhỏ có khi thua hết tiền lì xì, mặt méo xẹo, ngồi khóc rưng rức. Cuối buổi kẻ nào thắng trận phải bao cả nhà ăn hủ tíu ăn mì của gánh mì ngon nhất đầu đường, có khi phải bỏ thêm tiền túi ra mới đủ. Đúng là “Vui như Tết”! Vui nhất là lúc về khuya, bọn nhỏ ngủ cả, mấy người lớn vẫn châu đầu vào sòng, có khi phải chui cả xuống gậm bàn vì bà ngoại tôi cứ đi ra đi vào cằn nhằn “Lớn đầu còn dạy hư con nít”. Mãi đến giờ, hương vị những ngày Tết ấy vẫn còn đọng lại trong tôi. Nhưng đã bao năm qua, bao nhiêu cái Tết rồi, những người năm xưa ấy còn được mấy ai? Thảng hoặc có còn chăng nữa không biết còn ai nhớ về căn nhà cũ, kỷ niệm xưa như tôi không?

                                                  ***

          Sau ngày 30 tháng Tư, má tôi lại ở một mình trong căn nhà cũ. Má đã nghỉ hưu trước đó mấy năm, còn chúng tôi đều ở xa. Tôi về nhà chồng, thằng em trai lên TP kiếm sống còn thằng em út đã mất vì bệnh. Đêm nằm ngủ trong căn nhà xa lạ tôi cứ nghĩ đến nhà mình, nghĩ đến má tôi một thân một mình ra vô trong căn nhà sâu hút. Có đêm thức giấc giữa khuya tôi cứ ngỡ mình đang ở nhà, chừng tìm hoài không thấy chiếc cửa sổ mở ra sàn nước mà chỉ thấy mấy ngôi sao nhấp nháy trên vòm trời mới nhớ mình đã thuộc về nhà khác, thuộc về cuộc sống khác. Cảm giác hụt hẫng như vừa đánh mất một khoảng trời, một người thân thiết và bỗng dưng nước mắt rưng rưng. May mà do hoàn cảnh riêng, tôi còn được về nhà cũ ở với má mấy năm cùng hai đứa con nhỏ của mình. Theo nghề má, tôi cũng đi dạy, cũng ngày ngày đứng trên bục giảng dù đồng lương lúc bấy giờ không được thoải mái như thời của má. Tôi tất bật công việc, lại nhờ má trông coi cơm nước cho mấy mẹ con, cái công việc mà khi trước má chưa hề làm bởi nhà lúc nào cũng có người giúp việc. Vậy mà má tôi không hề phàn nàn, chỉ xót xa cho lũ cháu ăn uống không đầy đủ.

-         Tội nghiệp mấy đứa nhỏ không được ăn bom, ăn nho!

-         Tội nghiệp mấy đứa nhỏ không được đi tắm biển, đi đổi gió mùa hè!

Có khi những lời than thở của má làm tôi phát bực, phải la lên:

- Sao má không tội nghiệp cho con nè. Mấy đứa nhỏ nó có biết bom, nho,biết

tắm biển là gì đâu mà thèm. Chỉ lớp tụi con mới thấy thiếu thôi má ơi!

          Khi thằng em trai có gia đình về ở với má, tôi trở về nhà chồng. Má tôi tuần nào cũng lội bộ vào thăm con, thăm cháu cho đến lúc sức khoẻ yếu hẳn. Má vẫn thường nói:

-Má thích ở đây vì gần chợ, gần trường, đi đâu cũng tiện. Buổi sáng chỉ  cần đứng trước cửa nhà là đã gặp bao người quen đi ngang qua, không cần đi đâu cũng nắm hết tin tức rồi.

Đó là má tôi chưa kể đến sự hấp dẫn của dãy phố này vào những đêm Noel hằng năm, bọn nhỏ chúng tôi bắc ghế ngồi trước cửa nhà nhìn cả thành phố diễu qua, bởi đây là con đường chính dẫn xuống nhà thờ chánh toà mà. Chưa hết,có ai đó muốn biết thời trang nóng hổi của năm nay ư?Chỉ cần ngắm những mốt áo quần của ngày giáng sinh là biết hết! Không trách mấy đứa bạn cũng thường đến ngồi “ké” trước cửa nhà tôi để nhìn thiên hạ ăn diện, mốt miếc đầy đường.

Những năm cuối đời má tôi càng gắn bó với ngôi nhà. Khi má bệnh hoạn luôn tôi đưa má về nhà mình để dễ bề chăm sóc, vậy mà cứ đi đứng được là má lén ra đầu hẻm, về nhà. Cái lẫn lộ của tuổi già làm má quên rất nhiều thứ, thậm chí có hôm không nhìn ra con cháu nhưng đường về nhà là má nhớ như in. Mở miệng ra là:

-         Nhà tôi ở đường Phan Đình Phùng, dãy phố 18 căn, gần chợ lắm.

Rồi gặp ai cũng hỏi:

-         Có biết nhà tôi không? Tụi nó nhốt tôi, không cho tôi về nhà…

Ôi căn nhà của má! Cả một đời làm việc nuôi biết bao nhiêu con cháu nội ngoại, của cải rốt lại của má tôi chỉ là căn nhà quen thuộc đầy ắp kỷ niệm, đầy ắp yêu thương. Chắc má tôi cũng hài lòng vì má đã ra đi trong căn phố thuê mà má đã biến nó thành nhà mình. Và rằng rất nhiều năm sau, chị em tôi vẫn thờ phượng má ở đó để mỗi ngày giỗ con cháu tụ về…

Nghe tin nhà bán, nhỏ cháu tôi trở về, thắp nhang lần cuối trên bàn thờ trong căn nhà cũ, nước mắt rưng rưng:

-Chắc bà ngoại buồn lắm! Có điều chắc ngoại không giận mình đâu. Ngoại biết hoàn cảnh con cháu mà.

Rồi nó giao nhiệm vụ cho tôi, cứ như tôi là nhà văn ngon lành lắm:

-Dì phải viết về nhà mình đi. Để giữ lại chút gì chứ. Không thể để mọi kỷ niệm vui vẻ, ấm nồng ở đây mất đi được!

Ngẫm lại thì nó cũng có lý. Bởi chính trong ngôi nhà này, bên chiếc bàn máy cũ mèm không biết kiếm từ đâu, mấy đứa bọn tôi đã lọc cọc tập đánh những dòng chữ đầu tiên. Cái máu văn chương của cả tôi, cả nó cũng từ đó mà ra. Chưa hết, đó cũng là nơi chúng tôi tổ chức những cuộc họp mặt bạn bè với những phin cà phê nóng thơm lừng, với những câu chuyện rôm rả về thơ nhạc, văn chương…

Vậy là theo yêu cầu của nhỏ cháu đã cùng mình lớn lên dưới một mái nhà,  theo “mệnh lệnh trái tim” mình, tôi đã kể về căn nhà xưa một thời ngập tràn niềm vui, ngập tràn hạnh phúc ấy. Đúng là một sự kể lể lan man tản mạn không nằm trong khung truyện ngắn, truyện vừa gì. Bởi cảm xúc riêng, nỗi nhớ cũng rất riêng thì làm sao sắp xếp, gọt giũa cho được! Dẫu sao tôi cũng thấy nhẹ lòng khi nhớ về bọn nhóc tỳ ngày xưa, về những người thân yêu đã mãi mãi ra đi vào chốn vĩnh hằng…

                                          ***

Nhà cũ bán rồi! Ý nghĩ lặp đi lặp lại trong đầu mà sao vẫn chưa quen! Sao mỗi ngày vẫn muốn chạy ngang qua đó liếc nhìn căn nhà khoá kín cổng ngoài một cái cho đỡ nhớ. Buổi sáng nay chợt thấy tấm bảng nhỏ treo phía trước “Nhà cho thuê”, bên dưới là một số điện thoại lạ hoắc. Có lẽ chủ mới trong khi chờ xây lại toàn bộ đã tranh thủ gỡ chút đỉnh vốn chăng?

Nhà cho thuê! Năm tháng trôi qua, ngôi nhà lại quay ngoắt một vòng trở lại điểm xưa ?      Tôi ngừng xe, nhìn mãi căn nhà cũ không còn là nhà mình nữa, bỗng thấy lòng quặn đau…