HÀ MÃN TỬ

.

Chút "thơ"(!) cuối năm thay lời cầu chúc một Mùa Giáng Sinh An Lành và Hạnh Phúc đến mọi người thân quí. 

Người xưa ,sau một thời ly loạn , lúc về già , cũng còn tìm lại được nhau qua một bài hát đã cùng nhau ca hát ngày nào. Còn tôi , bây giờ , một mình , "Ngồi tựa gốc quế , mơ màng , không ngủ / Sương khuya xuống nhẹ , ướt vầng trăng lạnh nào hay" (y' thơ Lý Hạ trong bài Lý Bằng KHầu Dẫn ). 

Tri Khac Pham
Phamid@msn.com
 

Hà Mãn Tử
Trương Hựu (Đời Đường Hiến Tôn 806-821)
 
Cố quốc tam thiên lý
Thâm cung nhị thập niên
Nhất thanh Hà Mãn Tử
Song lệ lạc quân tiền
 
Hà Mãn Tử
PKT 12/09/2011
 
Quê xa ba vạn dặm ,
Cung cấm hai mươi năm .
Nghe hát bài ca cũ ,
Khóc nhìn...chàng đấy chăng?
 
Chú Thích. Theo Đỗ Bằng Đoàn và Bùi Khánh Đản trong Đường Thi Trich Dịch :
 
(1) Hà Mãn Tử , tên một cung nữ đời Đường Minh Hoàng (712-756), người đẹp , thơ hay , giỏi âm luật , vì thất ý vua nên bị tội , đã làm ra ca khúc Hà Mãn Tử để thân oan, ý lời thống thiết , người nghe cảm thương ,khôn cầm được dòng lệ.

(2) Chàng là Lạc Hàn Lâm , nàng là Hồ Nhi Tử, cùng trong đội nhạc cung đình Lê Viên thời Đường Minh Hoàng.  Vì loạn An Lộc Sơn năm 755,  Lê Viên thất tán , gần 40 năm sau , cả hai đều đã già lão,  nhưng còn duyên may , gặp lại , nhận ra được nhau qua bài Hà Mãn Tử, một bài ca đã cùng nhau ca hát ngày nào. 

__________________________________________________________________________
 

                               SONG QUANG góp tiếng thơ

                               HÀ MÃN TỬ

 .

                               Cố quốc xa vời ba vạn dậm

                               Cấm cung lưu giữ hai mươi năm

                               Chợt nghe câu hát ngày xưa đó

                               Có phải chàng đây, lệ khóc thầm ?

                                                SONG QUANG

__________________________________________________

 

LÝ BẰNG KHÔNG HẦU DẨN 

Nhân ngày lễ Tạ Ơn 11/25, tôi đi tìm nhạc trong thơ Lý Hạ qua bài Lý Bằng Không Hầu Dẫn. Cảm thấy hay nhưng tiếc là đã không rành về âm luật và đã không hiểu hết được ý lời của tác giả. Chỉ là viết ra theo hứng gửi đi thay lời chúc "Happy Thanksgiving !" đến mọi người thân quí mà thôi. Cầu chúc an lành. Quí mến ,

Tri Khac Pham
Phamid@msn.com

 Thái Thạch Hoài Cổ
Nguyễn Trãi (1380 - 1442)

Nhân nói đến Thi Phật Vương Duy , Thi Thánh Đỗ Phủ , Thi Tiên Lý Bạch , và Thi Quỉ Lý Hạ trong Đường Thi, tôi mới hiểu được điều này . Mê thơ của 4 nhà thơ này nên hậu thế muốn cho các vị đều bất tử. Phật và Thánh đã ở ngoài vòng sinh tử nên Vương Duy và Đỗ Phủ hẳn được sống mãi trong lòng mọi người rồi. Còn hai vị Thi Tiên Lý Bạch và Thi Quỉ  Lý Hạ , vẫn còn trong vòng sinh tử , nên mới có chuyện kể . Chuyện kể Thi Tiên  rượu say nhảy xuống ôm trăng nằm ngủ dưới lòng sông Thái Thạch lại không chết vì được cá kình chở bay lên Thiên Hà để nhà thơ tiếp tục uống rượu , ngằm trăng , làm thơ. Thi Quỉ , mới 27 tuổi đầu , đau yếu , bệnh nhưng không chết đâu , nhà thơ được thiên sứ xuống đón về trời đế làm thơ mừng ngôi lầu Bạch Ngoc mới được cất xong đấy. Chuyện thực hay hư cũng khó biết lắm. Ta là người đang mơ hóa bướm hay ta là bướm đang mơ thành người đây. Vừa mới gửi đi chuyện về Thi Quỉ Lý Hạ , bây giờ xin được gửi đi chuyện vê Thi Tiên Lý Bạch qua bài Thái Thạch Hoài Cổ  của Nguyễn Trải để các anh chị em quí mến đọc cho vui. Cầu chúc an lành. PKT 11/19/2011
   
Tri Khac Pham
Phamid@msn.com

 

---

Thái Thạch Hoài Cổ
Nguyễn Trãi (1380 - 1442)
 
Thái Thạch tằng văn Lý trích tiên
Kỵ kình phi khứ dĩ đa niên
Thử giang nhược biến vi xuân tửu
Chỉ khủng ba tâm thượng túy miên
 
Thái Thạch Hoài Cổ
PKT 11/19/2011
 
Từng nghe Lý trích tiên ở Thái Thạch ,
Đã cỡi cá kình bay mất lâu rồi.
Ví thử sông này biến thành xuân tửu ,
Hẳn ai còn say ngủ giữa sóng vùi.
 
Chú Thích :
 
Lý trích tiên , ông tiên bị đọa giáng trần họ Lý , chỉ nhà thơ Lý Bạch , một đời nổi tiếng thơ rượu , lúc chết, mộ chôn ở bờ sông Thái Thạch , thuộc dòng Trường Giang , tỉnh An Huy. Truyền thuyết , trong một đêm rượu say, nhà thơ đã nhảy xuống ôm trăng dưới lòng sông, nhưng lại không chết , vì đã được cá kình chở bay đi  làm thơ uống rượu đời đời ở trên  Thiên Hà rồi. Ngôi mộ hiện nay ở Thái Thạch chỉ là một ngôi mộ giả.     
 
Tri Khac Pham
Phamid@msn.com
 

 Xương Cốc Bắc Viên Tân Duẩn

Trong thế giới Đường Thi , Vương Duy được tôn xưng là Thi Phật , Đỗ Phủ là Thi Thánh, Lý Bạch là Thi Tiên , và Lý Hạ là Thi Quỉ . Gần đây, duyên may , tôi đọc được bài Sợ của Niên Trưởng Nguyễn Văn Trường trong Trang Nhà và hôm nay lại đọc được bài Xương Cốc Bắc Viên Tân Duẩn của Thi Quỉ Lý Hạ. Xin gửi bài này với phần phỏng dịch để mọi người thân quí trong nhà đọc cho vui cuối tuần . Nhân thể , cũng còn muốn là để chia sẻ với người xưa và với mọi người, nỗi SỢ lớp trẻ ,ở thời buổi này , vì hoàn cảnh sinh sống , ngại chúng sẽ không còn tha thiết đến chữ nghĩa châu ngọc của tiền nhân để luôn sửa mình , ăn ở sao cho có tình có nghĩa nữa, mặc dù trong thâm tâm ,thực tình, tôi cũng chỉ còn biết  luôn mong ít nhất, con cháu chúng ta có được một đời sống mà chúng cám thấy hạnh phúc là được rồi.   

PKT 11/19/2011

_________________________________________________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________

Lạc lõng ở những ngày tháng còn lại , còn một chút tình cũng không nói được nên lời , nên tôi viết ra đây.
 
Tri Khac Pham
Phamid@msn.com

 

Một Thuở Mây Trắng Hạc Vàng

Người xưa đã cỡi hạc vàng đi mất. Nơi này chỉ còn trơ lại một ngôi lầu trống . Hạc vàng một lần bay đi là không trở lại nữa.
Mây trắng bồng bềnh thiên cổ mênh mang. Dưới bến Hán Dương , bờ cây lung linh soi nước. Xa xa trên cồn Anh Vũ, cỏ hương

rậm rạp ngút ngàn. Trời sắp tối rồi , quê nhà nơi đâu. Khói sóng trên sông không khỏi ngậm ngùi. (Hoàng Hạc Lâu- Thôi Hiệu)

Thế là từ đó , huyền thoại một thuở mây trắng hạc vàng , để cho ai kia , một chiều đất khách , trên lầu vắng,

thổi khúc sáo ngọc mà tưởng như nghe được tiếng động khẽ khàng của từng cánh mai, tháng ngày rơi rụng ,

trong một không gian xưa, nay đã không còn nữa.  

 

A- Hà Thời Hoàng Hạc Trùng Lai - Ngày Nào Hạc Vàng Trở Lại

Hoàng Hạc Lâu
Thôi Hiệu (?- 756)

黃鶴樓

昔人已乘黃鶴去，

此地空餘黃鶴樓。

黃鶴一去不復返，

白雲千載空悠悠。

晴川歷歷漢陽樹，

芳草萋萋鸚鵡洲。

日暮鄉關何處是，

煙波江上使人
 
Tích nhân dĩ thừa hoàng hạc khứ
Thử địa không dư hoàng hạc lâu
Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản
Bạch vân thiên tải không du du
Tình xuyên lịch lịch Hán Dương thụ
Phương thảo thê thê Anh Vũ châu
Nhật mộ hương quan hà xứ thị
Yên ba giang thượng sử nhân sầu 
 
Hoàng Hạc Lâu
PKT 08/01/2010
 
Hạc đã chở Tiên về cõi Thơ ,            
Lầu xưa còn đó đứng chơ vơ.                 
Hạc vàng một thuở đâu về nữa ,
Mây trắng ngàn năm vẫn đợi chờ.      
Bến vắng Hán Dương cây rỡn nắng ,
Cồn xa Anh Vũ cỏ khoe tơ.
Chiều rồi , quê cũ , phương nào nhỉ ,
Khói sóng trên sông luống thẫn thờ.
 
  
Hạc Đâu Về Nữa
PKT 08/01/2011
 
Xưa Tiên cỡi hạc lên trời ,
Lầu thơ bỏ lại bên đời bơ vơ.
Hạc đâu về nữa mà chờ ,
Ngàn năm mây trắng lững lờ trôi ngang.
Hán Dương bến đợi  nắng vàng,
Cồn hoang Anh Vũ cỏ ngàn xanh lơ.
Trời chiều đất khách ngẩn ngơ ,
Sầu theo khói sóng vật vờ về đâu.
 

B- Đản Kiến Bạch Vân Phi Khứ - Chỉ Thấy Mây Trắng Nổi Trôi

Một Câu Đối Về Lầu Hoàng Hạc
(Khuyết Danh?)
 
Hà thời hoàng hạc trùng lai/ thả cộng đảo kim tôn /kiêu châu chử thiên niên mậu thảo
Đản kiến bạch vân phi khứ / dữ thùy xuy ngọc địch /lạc giang thành ngũ nguyệt mai hoa 

Dịch Nghĩa :

PKT 08/01/2011

Những mong bao giờ hạc vàng trở lại / với bạn chén vàng/ đảo tưới cỏ xanh ngàn năm trên cồn vắng
Chỉ thấy lúc này mây trắng bay đi / cùng ai sáo ngọc/ thổi rụng mai vàng lạc độ xuống thành xưa 

C- Dữ Thùy Xuy Ngọc Địch - Cùng Ai Thổi Sáo Ngọc

 
Đề Bắc Tạ Bi
Lý Bạch (701-762)

 
Nhất vi thiên khách khứ Trường sa
Tây vọng Trường An bất kiến gia
Hoàng Hạc lâu trung xuy ngọc địch
Giang Thành ngũ nguyệt lạc mai hoa
 
Dịch Nghĩa : Đề Bia Bắc Tạ
PKT 08/01/2011
 
Làm thân khách biếm bị đầy đến Trường Sa
Trông về phía tây Trường An không thấy nhà đâu cả
Thổi khúc sáo ngọc ớ trong lầu Hoàng Hạc
Nghe như hoa mai tháng năm rụng ở Giang Thành  
 
Lạc Mai Hoa
PKT 08/01/2011
 
Chút thân biếm đọa, nỗi đường xa ,
Dõi bóng chiều hôm chẳng thấy nhà.
Tiếng sáo u buồn trên gác vắng ,
Nghe như mai rụng tháng ngày qua.

Chú Thích :

(1) Lầu Hoàng Hạc nằm trên ghềnh đá Hoàng Hộc bên dòng Trường Giang thuộc huyện Vũ Xương tỉnh Hồ Bắc

(2) Tương truyền Phí Văn Vỹ (hay Vương Tử An) tu thành Tiên cỡi hạc vàng bay đi mất từ lầu Hoàng Hạc  

(3) Bia Bắc Tạ dựng trước lầu Hoàng Hạc.
(4) Bài "Đề Bắc Tạ Bi" còn có tựa đề khác là "Dữ Sử Lang Trung Ẩm Thính Hoàng Hạc Lâu Thượng Xuy Địch"
(Cùng Sử Lang Trung Uống Rượu Nghe Sáo Thổi Trên Lầu Hoàng Hạc)
(5) Thiên khách = quan bị giáng chức đi đầy.
(6) Trường Sa = Nơi Giả Nghị đời nhà Hán bị lưu đầy vì gian thần hãm hại.
Nay, thuộc huyện Trường Sa , tỉnh Hồ Nam.
(7) Trường An , kinh đô nhà Đường , nay thuộc huyện Trường An , tỉnh Thiểm Tây.
(8) Lạc mai hoa = Hoa mai  rụng. Còn là tên một khúc nhạc sáo, âm điệu thê thiết, gợi nỗi nhớ nhà
 

Thái Thạch Hoài Cổ
Nguyễn Trãi (1380-1442)
 
Thái Thạch tằng văn Lý Trích Tiên
Kỵ kình phi khứ dĩ đa niên
Thử giang nhược biến vi xuân tửu
Chỉ khủng ba tâm thượng túy miên
 
Dịch Nghĩa: Thái Thạch Hoài Cổ
PKT 05/2011
 
Ở Thái Thạch từng nghe nói về Lý Bạch ,
Cỡi cá kình bay đi từ nơi này đã nhiều năm rồi.
Nếu nước sông này biến thành rượu xuân cả ,
Thì, tôi vẫn chỉ ngại, ai kia, trong lòng sông ,sẽ vẫn còn ngủ say vùi mãi thôi.
 
Tri Khac Pham Phamid@msn.com

Cảm Đề Tự Tình Lý Bạch
PKT
 
Đêm đọc thơ Lý Bạch ,
Soạn thành Tự Tình Ca.
Đời như một giấc mộng ,(1)
Mặc thế sự ta bà .(2)
Trời đất là quán trọ ,(3)
Say tỉnh một mình ta.(4)
Ôi , vầng trăng Thái Thạch ,(5)
Thấu chăng chút tình xa !
 
Chú Thích :
 
(1) Xử thế nhược đại mộng (Xuân Nhật Túy Khởi Ngôn Chí - Lý Bạch)
(2) Đạm nhiên vạn sự nhàn (Xuân Nhật Độc Chước - Lý Bạch)
(3) Thiên địa nhất nghịch lữ (Nghĩ Cổ - Lý Bạch )
(4) Độc chước vô tương thân (Nguyệt Hạ Độc Chước - Lý Bạch)
(5) Mộ của Lý Bạch ở Thái Thạch , trên sông Trường Giang , thuộc địa phận tỉnh An Huy. Truyền thuyết , Lý Trích Tiên, say rượu, nhảy xuống ôm trăng nằm chết trong lòng sông, đã là nguồn thi hứng cho hậu thế. Và, riêng cho bài thơ sau :
 
Thái Thạch Hoài Cổ
Nguyễn Trãi (1380-1442)
 
Thái Thạch tằng văn Lý Trích Tiên
Kỵ kình phi khứ dĩ đa niên
Thử giang nhược biến vi xuân tửu
Chỉ khủng ba tâm thượng túy miên
 
Dịch Nghĩa: Thái Thạch Hoài Cổ
PKT 05/2011
 
Ở Thái Thạch từng nghe nói về Lý Bạch ,
Cỡi cá kình bay đi từ nơi này đã nhiều năm rồi.
Nếu nước sông này biến thành rượu xuân cả ,
Thì, tôi vẫn chỉ ngại, ai kia, trong lòng sông ,sẽ vẫn còn ngủ say vùi mãi thôi.
 
Tri Khac Pham Phamid@msn.com

____________________________________

Ngày Hè Nhớ Bạn

Tuesday, April 19, 2011 11:56 AM

From:

"Tri Pham" phamid@msn.com

Bỗng nhiên đọc một bài thơ cổ phong , vần trắc , của Mạnh Hạo Nhiên lại thấy hay và lại nhớ đến bạn. Nếu không cảm nhận được điều muốn được chia sẻ thì chính là lỗi ở người chuyển dịch chứ không phải là tại vì bài thơ xưa này không hay. Gửi đi để mọi người đọc cho vui dù thật tình không biết bây giờ trời đã vào hạ hay chưa. PKT 4/2011  

 
Hạ Nhật Nam Đình Hoài Tân Đại
Mạnh Hạo Nhiên (689-740)
 
Sơn quang hốt tây lạc
Trì nguyệt tiệm đông thướng
Tán phát thừa tịch lương
Khai hiên ngọa nhàn sưởng
Hà phong tống hương khí
Trúc lộ trích thanh hưởng
Dục thủ minh cầm đàn
Hận vô tri âm thưởng
Cảm thử hoài cố nhân
Trung tiêu lao mộng tưởng 
 
Dịch Nghĩa : Ngày Hè Ở Nam Đình Nhớ Tân Đại
PKT 4/2011
 
Nắng chiều rực sáng trên triền núi
Trăng nhô dần lên cao ngoài bờ ao
Xõa tóc hứng khí trời trong lành
Bước ra hiên nằm thảnh thơi 
Gió lùa mát thoảng hương sen
Mơ hồ nghe tiếng sương trúc rơi rơi  
Cao hứng muốn cầm đàn gẩy chơi vài khúc
Nhưng hận không có tri âm thưởng thức
Chạnh lòng nhớ đến cố nhân
Lại phải khổ công đợi chờ đến nửa đêm vào mộng mới gặp được nhau sao
 
Ngày Hè Nhớ Bạn
PKT 4/2011
 
Nắng tà rực triền núi ,
Trăng lên dần ngoài ao.
Tóc xõa thả chiều mát ,
Thảnh thơi nằm hiên cao.
Hương sen thoảng trong gió ,
Trúc lả động sương đào.
Hứng muốn đàn vài khúc ,
Ai tri âm đâu nào.
Chạnh lòng nhớ bạn cũ ,
Tội mộng khuya thôi sao?
 
Tri Khac Pham
Phamid@msn.com
 
 
 
 

Tiễn Xuân Ngày Cuối Xuân

Hôm qua 03/09, gửi đi "Tiễn Khách Ngày Cuối Xuân" , tình ở ngoài lời. Hôm nay 03/10 , gửi thêm  "Tiễn Xuân Ngày Cuối Xuân" , để hỏi  :sao lại , khắp cõi trời đông tây kim cổ , ở chốn nhân gian này , còn có người vì thơ mà khổ đến như vậy sao ?
(Ngày xuân , xin được phép đùa cho vui thôi. PKT 03/10/2011)
 
Tri Khac Pham
Phamid@msn.com


Tam Nguyệt Hối Nhật Tống Xuân
Giả Đảo (779 - 843)
 
Tam nguyệt chính đương tam thập nhật
Phong quang biệt ngã khổ ngâm thân
Cộng quân kim dạ bất tu thụy
Vị đáo hiểu chung do thị xuân
 
Dịch Nghĩa : Ngày Cuối Tháng Ba Tiễn Xuân
PKT 03/10/2011
 
Hôm nay ngày 30 tháng 3 , vẫn đương xuân, 
(Rồi ,) nắng xuân sẽ từ bỏ tôi - cái thân khổ ngâm này mà đi ,(bác ạ)
(Vậy) đêm nay , mời bác hãy cùng tôi không ngủ (thức trắng để tiễn xuân)
Chưa nghe thấy tiếng chuông đầu ngày buổi sáng sớm mai thì xuân vẫn còn đâu đây mà    
 
Tiễn Xuân Ngày Cuối Xuân
PKT 03/10/2011
 
Tháng ba , ngày cuối , nắng trong ngần ,
Chưa nỡ rời xa gã khổ ngâm .
Mời bác đêm nay cùng thức trắng ,
Cùng chuông chùa sáng tiễn đưa xuân .
 
Lạm Bàn : Giả Đảo , nhà thơ thời Trung Đường, nổi tiếng "Thôi / Xao" (rất thận trọng trong lựa chọn chữ nghĩa ) , còn có biệt danh là "khổ ngâm thi sĩ" vì câu (2) trong bài TNHNTX: "Phong quang biệt ngã khổ ngâm thân" (nắng xuân bỏ tôi , cái thân khổ ngâm này). Nhưng sao lại tự gọi mình là "khổ ngâm"? Có phải , vì như chính nhà thơ đã nói trong bài Tuyệt Cú : "Nhị cú tam niên đắc, nhất ngâm song lệ lưu , tri âm như bất thưởng , qui ngọa cố sơn thu" ( ba năm mới được hai câu , mỗi ngâm mỗi tủi  lệ sầu chứa chan , tri âm hờ hững chẳng màng , thì thôi núi cũ thu vàng chờ nhau )?  Sao lại , khắp cõi trời đông tây kim cổ , ở chốn nhân gian này , còn có người vì thơ mà khổ đến như vậy sao ?  PKT 03/10/2011

HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ

.

Hạ Tri Chương là một nhà thơ nổi tiếng đời Thịnh Đường cùng một thời với Lý Bạch , Đỗ Phủ , Vương Duy , Mạnh Hạo Nhiên...Hai bài thơ làm nên tên tuổi của Hạ thi bá là Hồi Hương Ngẫu Thư Kỳ Nhất và Kỳ Nhị.  Cả hai bài này , tôi đã chuyển dịch mấy năm trước. Nay đọc lại , vẫn còn xúc động . Gửi lại bài HHNT, để mong được chia xẻ nỗi  xót xa " Cười Hỏi Cụ Là Ai Đến Chơi" cùng những ngậm ngùi "Vẫn Sóng Xuân Năm Xưa" hay "Gió Xuân Vẫn Gợn Sóng Năm Xưa" của một kẻ ly hương đã lâu, nay có dịp trở lại quê nhà.  Cảnh vật đã thay đổi nhiều , bạn cũ không còn mấy ai , thậm chí đến cháu con trong nhà cũng không biết mình là ai nữa. Chỉ còn những làn sóng lăn tăn trên mặt hồ cũ dưới nắng xuân , nhưng có phải vẫn là lớp sóng xuân của một buổi chiều xuân thuở nào , hơn 50 năm về trước? PKT 03/07/2011 
 
 
Hồi Hương Ngẫu Thư (Kỳ Nhất)
Hạ Tri Chương (659-744)
 
Thiếu tiểu ly gia lão đại hồi
Hương âm vô cải mấn mao thôi
Nhi đồng tương kiến bất tương thức
Tiếu vấn khách tòng hà xứ lai
 
Dịch Nghĩa: Ngẫu hứng Viết Khi Về Quê (Kỳ 1)
 
Xa nhà từ ấu thơ , nay già lão mới quay về
Giọng quê vẫn không đổi nhưng tóc râu đã bạc rồi
Trẻ con gặp mặt không nhận ra ai
Cười hỏi khách ở nơi nào lại
 
Cười Hỏi Cụ Là Ai Đến Chơi 
PKT (03/08/2011)
 
Từ nhỏ xa nhà nay trở lại ,
Giọng quê không đổi , chỉ già thôi.
Cháu con chào đón , tưởng người lạ ,
Cười hỏi cụ là ai đến chơi. 

 
 
Hồi Hương Ngẫu Thư (Kỳ Nhị)
Hạ Tri Chương (659-744)
 
Ly biệt gia hương tuế nguyệt đa
Cận lai nhân sự bán tiêu ma
Duy hữu môn tiền Kính Hồ thủy
Xuân phong bất cải cựu thời ba
 
Dịch Nghĩa : Ngẫu Hứng Viết Khi Về Quê (Kỳ 2)
PKT 03/07/2011
 
Xa cách quê nhà đã nhiều năm tháng (lâu rồi)
Đến nay nhân sự (chuyện người) nửa tiêu tán (thay đổi nhiều)
Duy có mặt nước Kính Hồ trước cửa
Gió xuân không làm thay đổi được ,vẫn là những làn sóng năm xưa
 
Bài 1 : Gió Xuân Vẫn Gợn Sóng Năm Xưa
PKT 03/07/2011
 
Quê nhà cách biệt bao năm tháng ,
Dâu bể đổi thay đã mấy mùa.
Duy có mặt hồ gương thuở trước ,
Gió xuân vẫn gợn sóng năm xưa .
 
Bài 2 :  Vẫn Sóng Xuân Năm Xưa
PKT 03/07/2011
 
Quê nhà từ ly cách ,
Dâu bể đã bao mùa.
Duy có hồ ngày cũ ,
Vẫn sóng xuân năm xưa.
 
Chú Thích : Kính Hồ là một hồ lớn đẹp ở tỉnh Chiết Giang
 
Tri Khac Pham
Phamid@msn.com

Giáng Sinh Yêu Thương và Ơn Phước

Thursday, December 16, 2010 9:12 AM

Nhân được biết bút tự của anh Phạm Huy Viên CGS ĐTĐ là Chân Diện Mục , tôi lại nhớ đến bài Đề Tây Lâm Bích của Tô Đông Pha đời Tống. Một đề triết đã được trình bày một cách giản dị , trong sáng , và đầy đủ , đến một chữ cũng không thừa, không thiếu ,chỉ qua một bài tứ tuyệt 4 câu 7 chữ. Rất tâm phục và biết ơn. Chép lại để mọi người đọc cho vui . Cầu chúc tất cả các anh chị em và gia đình một Mùa Giáng Sinh Yêu Thương và Ơn Phước. Qui' mến , 
 
Đề Tây Lâm Bích
Tô Đông Pha , đời Tống
 
Hoành khan thành lãnh trắc thành phong
Viễn cận cao đê các bất đồng
Bất thức Lô Sơn chân diện mục
Chỉ duyên thân tại thử sơn trung
 
Chú Thích : Lô Sơn , còn gọi là Lư Sơn hay Khuông Sơn, là một dãy núi cao , quanh năm mây phủ ,  nằm trong vùng Cửu Giang thuộc tỉnh Chiết Giang. Hình dáng hùng vĩ đượm vẻ thần bí , từ xưa, đã là nguồn thi hứng của các thi nhân thiền giả , như Tống Linh Vận đời Tấn , Lý Bạch đời Đường , Tô Đông Pha đời Tống. 
 
Dịch Nghĩa : Đề Tây Lâm Bích
PKT 12/2010
 
Nhìn ngang thấy dãy núi trập trùng , nhìn nghiêng thấy đỉnh núi cao vút
Hình dạng không giống nhau tùy theo góc độ tầm nhìn : xa , gần , trên , dưới
Không thấy được hình dạng thực của núi Lô Sơn
Vì ta đang còn đứng ở trong núi
 
Bất Thức Lô Sơn Chân Diện Mục
PKT 12/2010
 
Ngang , núi trập trùng , nghiêng , thấy ngọn ,
Xa, gần , trên , dưới , trông khác nhau.
Không thấy Lô Sơn bộ mặt thực ,
Vì ta có đứng ở ngoài đâu.
 
Lạm Bàn : Vâng , vì ta có đứng được ở ngoài sự vật  đâu mà mong thấy được bộ mặt thực của sự vật. Vả lại , biết được để làm gì? PKT 12/2010

Tri Khac Pham Phamid@msn.com

_________________________________________________________________________

 

Giang Hán
Đỗ Phủ (717-770)
 
Giang Hán tư qui khách
Càn khôn nhất hủ nho
Phiến vân thiên cộng viễn
Vĩnh dạ nguyệt đồng cô
Lạc nhật tâm do tráng
Thu phong bệnh dục tô
Cổ lai tồn lão mã
Bất tất thủ trường đồ
 
Dịch Nghĩa : Giang Hán
PKT 11/25/2010
 
Ở Giang Hán nhớ quê
Một lão nho gàn dở trời đất
Giải mây trời xanh thẳm
Vầng trăng khuya lạc loài
Ngày đã tàn mà lòng vẫn phấn khởi
Gió thu lại cảm thấy bớt bệnh
Xưa giờ vẫn còn con ngựa già đó
Lo gì chuyện đường dài (phải đi để về thăm nhà)
 
Giang Hán
PKT (Ngày Lễ Tạ Ơn 11/25/2010)
 
Nhớ nhà nơi đất khách ,
Lão đồ gàn nhà ta , 
Ngắm mây trời xanh thẳm ,
Theo trăng khuya la cà .
Ngày tàn lòng chẳng chán ,
Gió thu lại khỏe ra ,
Còn ngựa già xưa đó ,
Lo gì chuyện đường xa .

Sương Khói Lô Sơn
PKT 3/2010
 
Theo Tuệ Sỹ trong cuốn Tô Đông Pha , Những Phương Trời Viễn Mộng, Lô sơn, hay Lư sơn , hay Khuông sơn , là tên một dẫy núi lớn ,cao, quanh năm mây phủ , thuộc huyện Cửu Giang, tỉnh Giang Tây, mặt bắc đất liền, ba mặt còn lại là dòng Cửu giang chín khúc từ Trường giang đổ vào , có bến Tầm Dương ở mặt Tây và bến Bành Lãi ở mặt đông. Dẫy núi này là một danh lam kỳ tích từ cổ xưa và đã là nguồn thi hứng cho các thi nhân thiền giả đời Tấn (Tạ Linh Vận), đời Đường (Mạnh Hạo Nhiên , Lý Bạch , Bạch Cư Dị ) , đời Tống (Tô Đông Pha). Xin chép lại ở đây một bài tứ tuyệt của Tô Đông Pha bàn về " chân diện mục" của Lô sơn:
 
Hoành khan thành lãnh trắc thành phong/ Viễn cận cao đê các bất đồng/ Bất thức Lô sơn chân diện mục/Chỉ duyên thân tại thử sơn trung.(Nhìn ngang thấy thân / Nhìn nghiêng thấy ngọn  / Xa gần cao thấp trập trùng / Không biết được hình dáng thực của núi / Có phải tại vì ta đang đứng ở trong núi chăng).
 
Vâng, tùy theo tâm trạng (buồn ,vui...), góc độ nhìn ( trong , ngoài, xa, gần , cao , thấp ...) , và  thời gian ( sáng, chiều , tối...) ,  Lô sơn mà ta thấy là một Lô sơn muôn hình muôn vẻ , đổi thay , lúc thế này , lúc thế khác.  Vả lại , nghĩ cho cùng ,  có phải ta thực muốn biết chân diện mục của Lô sơn và , để làm gì ? Xin mời đọc thêm một bài tứ tuyệt, không biết đề bài, của Tô Đông Pha ,(đề bài Lô Sơn Yên Tỏa là do tôi đặt ra) , để cùng chia sẻ với người xưa và với nhau , một vài khoảnh khắc thơ thẩn ngẩn ngơ với Sương Khói Lô sơn cho vui . 
 
Lô Sơn Yên Tỏa
Tô Đông Pha(1037-1101)
 
Lô sơn yên tỏa Triết giang triều
Vị đáo bình sinh hận bất tiêu
Đáo đắc hoàn lai vô biệt sự
Lô sơn yên tỏa Triết giang triều
 
Sương Khói Lô Sơn
PKT 3/2010
 
Sông Triết núi Lô những khói sương
Bình sinh nguyện ước cuộc hành hương
Đi rồi, về lại , vẫn ngơ ngẩn*
Sông Triết núi Lô những khói sương.
 
Chú Thích : Lần đầu , theo hứng , câu này được dịch là "Đi rồi về lại như chưa đến ".
 
Tri Khac Pham
Phamid@msn.com

 BIỆT TUẾ

.

 

Để đọc cho vui trong những ngày đầu xuân. Thân kính ,
Tri Khac Pham
Phamid@msn.com
 
Theo Tuệ Sỹ , trong cuốn Một Phương Trời Viễn Mộng , một tục lệ Tây Thục , quê của nhà thơ Tô Đông Pha , người người cho nhau đồ ăn thức uống vào dịp cuối năm để tiễn đưa năm cũ , đón mừng năm mới , quên đi mọi ưu phiền , gọi là Biệt Tuế.  Nói đến Tô Đông Pha,  lại nhớ đến mấy câu thơ, thuở học trò hoa bướm , đọc thấy hay và nhớ cho đến tận bây giờ,  dù không hiểu hết ý :
 
Quế trạo hề lan tương
Kích không minh hề tố lưu quang
Diểu diểu hề ngô hoài
Vọng mỹ nhân hề thiên nhất phương
(Trích trong Tiền Xích Bích Phú- Tô Đông Pha)
 
Thuyền quế , mái chèo lan
Rẽ sóng trăng tan , ngược dòng năm tháng
Khiến ta bồi hồi nhớ đến
Chuyện ngưòi mơ tưởng mỹ nhân một phương trời
 
Chú Thích : Phải chăng là chuyện Tào Tháo, đang đứng  trên sông Xích Bích , nhìn trăng mà tưởng nhớ đến mỹ nhân là 2 người con gái đẹp (Đại Kiều và Tiểu Kiều) nước Ngô xưa ?
 
Biệt Tuế
Tô Đông Pha (1035-1101)
 
Cố nhân thích thiên lý
Lâm biệt thượng trì trì
Nhân hành do khả phục
Tuế hành na khả truy
 
Vấn tuế an sở chi
Viễn tại thiên nhất nhai
Dĩ trục đông lưu thủy
Phó hải qui vô thì
 
Đông lân tửu sơ thục
Tây xá trệ diệc phì
Thả vị nhất nhật hoan
Ủy thử cùng niên bi
 
Vật sai cựu tuế biệt
Hành dữ tân niên từ
Khứ khứ vật hồi cố
Hoàn quân lão dữ suy
 
Dịch Nghĩa : Tiễn Năm
PKT
 
Cố nhân đi ngàn dặm
Chia tay còn chần trừ lưu luyến
Người đi vẫn còn có thể mong quay trở lại
Năm qua đi làm sao đuổi theo
 
Hỏi năm qua đã đi về đâu
Xa tận góc trời nào
Như dòng sông trôi chảy
Ra biển đâu trở về
 
Xóm đông rượu vừa mới cất
Nhà tây có con lợn béo
Một ngày vui ăn uống cho thỏa
Bù lại cả năm buồn
 
Đừng quên tiễn năm cũ
Cùng nhau chào đón năm mới
Đi đi đừng quay lại
Trả nhau tuổi già suy
 
Biệt Tuế
PKT 03/06/2010
 
Cố nhân ngàn dặm tiễn ,
Lâm biệt những rầu rầu.
Người đi còn trở lại ,
Ngày qua biết tìm đâu.
 
Tìm đâu năm tháng mất ,
Mù tăm góc trời nao?
Con nước ròng ra biển ,
Trôi ngược về được sao?
 
Xóm đông rượu nồng cất ,
Nhà tây lợn béo ngon.
Một ngày vui ăn uống ,
Bù lại cả năm tròn.
 
Chớ quên tiễn năm cũ ,
Cùng mừng đón tân niên.
Đi đi đừng nhìn lại ,
Trả nhau tuổi ưu phiền.
 
 

 

 MỘT ĐỜI TÌNH NGHĨA
 

Nhân Mùa Lễ Tạ Ơn 2009 , tôi đã ngồi coi lai một số bản dịch thơ trước đây , soạn thành Một Đời Tình Nghĩa , sau khi đã cố sửa đến từng chữ một cho đỡ bớt ngô nghê , mong nói lên được phần nào tấm lòng biết ơn của tôi về Tình Mẹ Con , Đạo Vợ Chồng , Lòng Chung Thủy , và Một Đời Tình Nghĩa. Thân gửi đến mọi người để đọc cho vui. Và, xin được phép riêng gửi đến các bà mẹ , các bà chị ,các bà vợ , các cô em , và tất cả con cháu gái trong gia đình riêng và chung thân quí của tôi. Quí mến , 

Tri Khac Pham Phamid@msn.com
12/03/2009
  


MỘT ĐỜI TÌNH NGHĨA
 
1- Tình Mẹ Con
 
   Du Tử Ngâm
   Mạnh Giao(751-814)
 
   Từ mẫu thủ trung tuyến
   Du tử thân thượng y
   Lâm hành mật mật phùng
   Ý khủng trì trì qui
   Thùy ngôn thốn thảo tâm
   Báo đắc tam xuân huy
 
   Du Tử Ngâm
   PKT
 
   Mẹ ngồi may áo ấm ,
   Cho con kịp ngày đi.
   Cặm cụi khâu cho chắc ,
   Phòng con trễ hạn về.
   Ai thấu lòng cỏ mọn ,
   Tình Mẹ như xuân huy.
 
2-  Đạo Vợ Chồng
 
   Đào Yêu
   Kinh Thi- Thời Xuân Thu
 
  (1) Đào chi yêu yêu
        Chước chước kỳ hoa
        Chi tử vu qui
        Nghi kỳ thất gia
 
  (2) Đào chi yêu yêu
        Hữu phần kỳ thực
        Chi tử vu qui
        Nghi kỳ gia thất
 
  (3) Đào chi yêu yêu
        Kỳ diệp trăn trăn
        Chi tử vu qui
        Nghi kỳ gia nhân
 
   Đào Yêu
   PKT
 
  (1) Đào ai mơn mởn
         Rực rỡ trổ hoa
         Cô ấy xuất giá
         Yên vui cửa nhà
 
  (2) Đào ai mơn mởn
         Trái chĩu đầy cành
         Cô ấy xuất giá
         Êm ấm duyên lành
 
  (3) Đào ai mơn mởn
         Lá xanh la đà
         Cô ấy xuất giá
         Trên dưới thuận hòa
 
3- Lòng Chung Thủy
 
   Tiết Phụ Ngâm
   Trương Tịch(765-830)
 
   Quân tri thiếp hữu phu
   Tặng thiếp song minh châu
   Cảm quân triền miên ý
   Hệ tại hồng la nhu
   Thiếp gia cao lâu liên uyển khởi
   Lương nhân chấp kích Minh Quang lý
   Tri quân dụng tâm như nhật nguyệt
   Sự phu thệ nghĩ đồng sinh tử
   Hoàn quân minh châu song lệ thùy
   Hận bất tương phùng vị giá thì
 
   Tiết Phụ ngâm
   PKT
 
   Chàng biết thiếp có chồng ,
   Vẫn tặng đôi minh châu.
   Cám tình chàng trân trọng ,
   Đeo trong yếm lụa hồng.
   Lầu nhà thiếp trông sang ngự uyển ,
   Chồng thiếp đang canh gác hoàng cung.
   Biết chàng quân tử , những mong ,
   Vợ chồng sinh tử một lòng thủy chung.
   Hoàn châu nước mắt lưng tròng ,
   Má hồng con gái đâu còn cho nhau.
 
4- Tình Nghĩa Thiên Thu
 
   The Archaeology Of Love
   (A Series Of Haikus)
   Ann Kelly 05/31/2008
 
  (1) Sifted desert dust
         Bits of life from time gone by
         Mute with untold tales
  
  (2) Sieved into the now
         Long buried shards face the sun
         Hunting at wholeness
     
  (3) Shape sifting visions
         Pieces float and gesture
         Heat ripples the air
 
  (4) Uneven edges
         Reach and join seamlessly
         Scattered framents knit
 
  (5) The artifact forms
         Etheral magical
         Earth dissolves in breath
 
  (6) Past informs present
        And bodies foth a future
        Mountains and sky smile
 
  (7) Digging in the dust
         Sophie and Scott found each other
         Once apart Now wed
 
  Vàng Đá Thiên Thu
  PKT
 
  (1) Đãi lọc bụi sa mạc
         Những mảnh đời ngàn năm câm nín
         Thầm thì chuyện chưa kể
 
  (2) Lấp lánh dưới nắng trời
         Mảnh sứ vỡ chôn vùi bao đời
         Thoáng hiện dáng nguyên sơ
 
  (3) Vật thể qua viễn kiến
         Những cát bụi nổi trôi mời gọi
         Hơi ấm đầy trong không
 
  (4) Dẫy núi đá nhấp nhô
        Trập trùng tiếp giáp tận ven trời
         Một tấm lụa đào thêu
 
  (5) Các mẫu hình nhân tạo
         Thanh thoát mờ ảo tựa sương khói
         Quang cảnh như trong mơ
 
  (6) Xưa tạo thành hiên tại
         Và định hướng cho một tương lai
         Núi và Trời mỉm cười
 
  (7) Đào bới cõi hồng trần
         Đôi trai gái đã tìm được nhau
         Cho một đời Tình Nghĩa