“Lỡ mai cha yếu mẹ già
chén
cơm, đôi đũa, bộ kỷ trà ai dâng?” * ỷ ề
Con theo chồng,
chỉ cách một bến sông;
má nghĩ xa ngàn dặm.
Chiều bến sông, con buồn
ra giặt áo
phía kia bờ, má ảo não đứng trông.
Nước mất nhà tan,
con
lên đường vượt biển;
cách một bến sông,
giờ
thêm ngàn dặm biển,
con đâu ngờ xa má lần
này:
là vĩnh viễn ngàn năm.
Điện
thoại viễn liên,
bên kia trời - nổi nhớ;
sao
em lặng yên? rồi nức nở!
Ôi má ơi! Cả trời thương
sụp đổ.
“Con không kịp v, giờ phút cuối,
má thương ơi!”
Con vào, ra, tựa cửa, bóng
tang thương!
xưa dải khăn sô cho quê hương.
giờ
dải khăn sô cho má.
Má là quê hương;
quê
hương là má.
Ngôi vườn cũ ai sẽ ngồi đốt
lá?
khói lên trời tìm kiếm đứa con xa.
Điện
thoại viễn liên, con không buồn nghe nữa;
thôi đã
tắt đời con bếp lửa!
má mất rồi! chuông reo nữa
mà chi!
*Ca dao.
đoàn xuân thu
.
Nhà văn
PHÙNG NHÂN phát biểu về bài thơ Chuông ơi, đừng reo nữa của Đoàn
Xuân Thu trong Buổi Phát Giải Thưởng "Bài Thơ
Đắc Ý năm 2008" của Bán Tuần báo Việt
Luận, Úc Châu.
(Trích từ
bài viết đăng trong Bản Tin số 39 của Hội Ái Hữu CHS Nguyễn
Đình Chiểu- Lê Ngọc Hân Mỹ Tho, phát hành trên mạng tháng
3 năm 2009, số Đặc Biệt Kỷ Niệm 130 năm thành lập TH. Nguyễn
Đình Chiểu Mỹ Tho)
.
Về ba giải thưởng của Vườn Thơ Giao
Cảm năm nay, bài thơ “Chuông Ơi Đừng Reo Nữa” của Đoàn
Xuân Thu được chiếm giải Nhì. Đây là một bài thơ
với nguồn cảm xúc rất mới, và cũng rất cũ như một cái
áo đã bị bỏ sót dưới đáy rương. Tuy nhiên được
Đoàn Xuân Thu làm mới lại, qua bao cảm xúc ngậm ngùi, khi anh
diễn tả lại thân phận của người con gái theo chồng. Mà
mười hai bến nước, biết bến nào đục, bến nào trong
để gởi thân vào.
Cũng như thân phận của người
thuyền nhân vượt biển, phải trốn ra đi trong cảnh ngậm ngùi
uất ức, giữa biển khơi sóng bủa mịt mùng. Rồi khi bước
được lên phần đất tự do sống nơi xứ lạ quê người,
cũng là ngày “Má” nhắm mắt ra đi. Từng tiếng chuông
điện thoại viễn liên đổ liên hồi, để báo một hung
tin, của phía bên kia bờ biển Thái Bình Dương vọng lại.
Má ơi; Má không còn nữa! Một nỗi ngậm ngùi đau đớn
tang thương.
Trong khoảnh khắc bùi ngùi đó, Đoàn
Xuân Thu đã vẽ ra được giải khăn sô cho Má, cho khắp
nẻo quê hương đang tang tóc dưới bàn tay cai trị của chế
độ cộng sản hiện thời, và cũng đồng thời vẽ lên
bao cảnh chiều hôm. Khi bóng chiều buông xuống, Má có còn
âm thầm ngồi gom lá đốt cho khói tỏa lên trời, để
làm nguôi lòng trong lúc quạnh hiu. Cũng như con chim chỉ cần một
lần bị ná, thì thấy nhánh cây công nào cũng tưởng
cái giàn thung, nên Đoàn Xuân Thu đã cho chúng ta một cái
cảm giác rất hồn nhiên, mà cũng là thực tế. Khi nghe điện
thoại viễn liên thì chắc phải có điều gì, bếp lửa
đời đã tắt, hay là Má đã ra đi. Thôi thì chuông
ơi đừng reo nữa...
Vậy thì chúng ta hãy cùng
đọc với nhau, một vài đoạn thơ đã chiếm giải Nhì:
Con theo chồng,
Chỉ cách một
bến sông;
Má nghĩ xa ngàn dặm
Chiều bến sông, con buồn ra giặt áo
Phía
kia bờ, má áo não đứng trông...
Trong hồn
thơ da diết, dường như đang réo gọi một điều gì. Một
thân phận của người con gái, nữ sanh ngoại tộc của một thời
Nho giáo còn sót lại đâu đây, hay là tiếng chim bìm bịp
gọi nhau trong cơn nước lớn, hay đó là tiếng chim từ quy khắc
khoải gọi về? Điều gì cũng có thể. Vì hồn thơ quá
lớn, nó mênh mông tràn đầy cảm xúc, gợi cho chúng ta
nhớ lại non nước ở quê nhà. Có cây cầu nước bắc
xuống con rạch nhỏ, hoặc ở con sông lớn Tiền Giang, hay Hậu Giang. Phía
bên nầy đứng nhìn sang phía bên kia, chỉ thấy chập chùng
khói sóng. Mà ở bên đó đã có mẹ già, đang
tựa cửa nhớ con. Đó cũng là nỗi nhớ của đứa con gái
theo chồng, mà cũng là nỗi nhớ đến những đứa con, đang
âm thầm trốn khỏi quê hương ra đi trên chiếc ghe nhỏ xíu.
Không chuẩn bị đủ lương thực, nước uống cho một cuộc
hải trình nhưng cũng phải ra đi. Cũng như tấm thân của người
con gái phải lấy chồng, khi mẹ cha định đoạt. Đó là
một khổ thơ, đã nói và vẽ lên một cảnh đời trôi
nổi, nhớ thương...
Qua đoạn thơ thứ ba, thì Đoàn
Xuân Thu đã làm cho chúng ta giựt mình nhớ lại, trong cuộc
đời tỵ nạn của mình. Trước sau gì cũng phải nhận một
cuộc điện thoại viễn liên, nhưng trong cuộc điện thoại đó
lại báo một tin buồn thảm khốc. Vậy chúng ta hãy cùng nhau
đọc thử:
Điện thoại viễn liên;
Bên kia trời - nỗi nhớ
Sao em lặng
yên? rồi nức nở!
Ôi má ơi! Cả trời thương
sụp đổ...
“ Con không về kịp, giờ phút
cuối, má thương ơi!”
Phải nói một đoạn
thơ, đã cho chúng ta hồi tưởng lại một đoạn đời.
Ngày đó trong chúng ta, có ai nhận một cuộc điện thoại
như vậy không? Theo tôi nghĩ đơn giản ắt là phải có,
nhưng ngày đó chúng ta chỉ có bùi ngùi. Chớ làm sao
hình dung ra được người em gái báo hung tin, đang cầm cái
máy điện thoại gọi nhờ ở Ty Bưu Điện nào đó mà
rưng rưng hai dòng lệ. Vậy mà hôm nay, khi đọc tới đoạn
thơ nầy. Tôi đã hình dung ra cách nay không bao lâu, tôi đã
hai lần nhận được một cú điện thoại có nội dung như
vậy. Nhưng tôi chưa có được cảm xúc đau đớn như
lúc nầy, mà tôi chỉ lo đi gởi tiền về để lo làm đám
ma chay. Với dắt vợ con đi vô ngôi chùa Thiên Ấn ở Canleyvale
làm lễ cầu siêu tụng niệm. Thế mà hôm nay, trong lúc ngồi
viết bài nầy. Tôi lại hình dung ra Má tôi, mỗi chiều đang
ngồi tựa cửa bên nhà, phía sau là con rạch Cả Muồng đang
cuồn cuộn chảy, để nhớ đến tôi. Một đứa con đang
trôi giạt phương xa, đói no ấm lạnh chỉ một mình, không
có mẹ một bên để cùng chia xẻ. Tôi cám ơn Đoàn
Xuân Thu, đã dắt tôi về lại bến đó xưa. Bến phà
Rạch Miễu – Mỹ Tho với bước chân trần, của những người
mẹ chân đất, trên vai nặng oằn một gánh chuối, gánh khoai.
Ôi những bà mẹ một đời đội sương, đội nắng
để nuôi con ăn học nên người.
